Zespół tapiserii „Apokalipsa z Angers”  to jeden z najstarszych, największych i najpiękniejszych zabytków średniowiecznego tkactwa gobelinowego. Tapiseriami nazywa się dawne tkaniny dekoracyjne, wykonane techniką gobelinową.

W XIV wieku w Europie dokonał się wielki rozwój sztuki tapiserii. Przodowały w tej dziedzinie Francja i Niderlandy, powstawały tam wielkie centra tkackie. Ogromnych rozmiarów „tkane obrazy” były wówczas wysoko cenione. Wykonywano całe cykle wielkoformatowych tkanin, bardzo drogie, wymagające kilku lat pracy. Była to sztuka luksusowa – zamawiali je królowie, arystokracja, dostojnicy kościelni. Niektórzy z nich posiadali zbiory liczące setki takich tkanin. Stanowiły wyjątkową ozdobę zamków czy kościołów, służyły jako oprawa dworskich uroczystości, w zimie zabezpieczały też przed chłodem. Traktowano je jak „ruchome freski”, zabierano ze sobą przenosząc się z jednego zamku do drugiego czy na wojenne wyprawy, ofiarowywano jako cenne podarunki.

Gobeliny z Angers tkano przez 9 lat (od 1373 do1382 r.) na zamówienie Ludwika I księcia Anjou, brata króla francuskiego Karola V Mądrego. Liczą około 6 metrów wysokości, a ich łączna długość pierwotnie wynosiła 140 metrów!  Obecnie pozostało 106 metrów. Cały cykl składał sie z 90 scen, do naszych czasów przetrwało prawie 70.

„Tapisserie de l’apocalypse” autorstwa Kimon Berlin, user:Gribeco – Praca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

Wykonane zostały w warsztacie tkackim należącym do Nicolasa Bataille’a, znanego paryskiego przedsiębiorcy tkackiego, zaopatrującego w tkaniny dwór królewski i dwory książęce. Inspiracją dla formy i treści tych gobelinów było malarstwo miniatorskie, tu powiększone do monumentalnych rozmiarów. Kartony (czyli projekty w skali 1:1) przygotował Hannequin z Brugii, słynny wówczas nadworny malarz miniaturzysta.

„L’aigle de malheur” autorstwa Kimon Berlin, user:Gribeco – Praca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

Cykl jest ilustracją scen z Apokalipsy św. Jana. Był to temat bardzo popularny w średniowiecznej sztuce. Tkaniny z Angers doskonale obrazują, jak wtedy wyobrażano sobie świat nadprzyrodzony.
Sposób przedstawienia postaci, pejzażu, motywów roślinnych jest zbliżony stylistycznie do ilustracji z rękopisów.

cbac5-1024px-angers-_apocalypse_8

„Angers- Apocalypse (8)” autorstwa Remi Jouan – Photo taken by Remi Jouan. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

Tła poszczególnych pól, w kolorze niebieskim oraz czerwonym, ułożone są naprzemiennie. Kontrastują z nimi jasne elementy postaci, architektury, elementów krajobrazu. Gama barwna jest ograniczona do 15 kolorów, użyto też złotych i srebrnych nici. Niektóre płaszczyzny tła są jednolite, na innych widzimy dekoracyjne ornamenty geometryczne lub bardzo charakterystyczny dla średniowiecznych tapiserii roślinny motyw „mille fleurs” (fr. tysiąc kwiatów).

1280px-La_nouvelle_Jérusalem

„La nouvelle Jérusalem” autorstwa Kimon Berlin, user:Gribeco – own work, based on public domain tapestry (14th century). Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

 

Nie wiadomo dziś jakie było pierwotne przeznaczenie zamówionych przez księcia Ludwika I tapiserii. Istnieje informacja, że podczas ślubu jego syna, Ludwika II Anjou z Joanną d’Aragon, zdobiły dziedziniec pałacu arcybiskupiego. W 1480 roku zawieszono je we wnętrzu katedry w Angers.

W okresie rewolucji francuskiej zostały zrabowane. Używane ich wtedy do takich celów jak na przykład ocieplenie wnętrza stajni czy ochrony miejskich sadów pomarańczowych przed mrozem.

1024px-Angers-_Apocalypse_(9)

„Angers- Apocalypse (9)” autorstwa Remi Jouan – Photo taken by Remi Jouan. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons

Mimo zawirowań dziejowych większość tkanin stanowiących „Apokalipsę” ocalała i przetrwała do naszych czasów. W 1848 roku złączono je z powrotem w cykl, w 1870 znalazły się znowu w katedrze w Angers. Obecnie są odrestaurowane i wyeksponowane w Zamku Angers na d Loarą, gdzie mieści się Musee de Tapisserie.

1024px-Chateau_angers1

„Chateau angers1” autorstwa NicolasGrandjean – Praca własna. Licencja CC BY-SA 3.0 na podstawie Wikimedia Commons